σκληρωτινίαση

Συμπτώματα

Λευκή βαμβακώδης ανάπτυξη στους βλαστούς στο ύψος της ανθοφορίας, οι βλαστοί σχίζονται και αποκαλύπτουν μαύρα σκληρώτια (1–5 mm) ενσωματωμένα στην εντεριώνη, πρόωρη ωρίμανση των προσβεβλημένων φυτών.

Συχνά συγχέεται με

• τεφρά σήψη (Botrytis)

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Botrytis cinerea (τεφρά σήψη / γκρίζα μούχλα): αναζητήστε ένα σκονισμένο, χνουδωτό ΓΚΡΙ-ΚΑΦΕ στρώμα σπορίων που σηκώνεται σαν σύννεφο σκόνης όταν το αγγίξετε· ξεκινά συνήθως από πληγές, μαραμένα άνθη ή νεκρές άκρες φύλλων και επεκτείνεται προς τα κάτω στο στέλεχος. Οι κηλίδες είναι ανοιχτόχρωμες-καφέ και υδαρείς, και οι προσβεβλημένες ταξιανθίες του άνηθου καταρρέουν με βελούδινη γκρι επικάλυψη. Τυχόν μαύρα σκληρώτια είναι επίπεδα και κρουστώδη στην επιφάνεια. Ευνοείται από δροσερό, υγρό καιρό σε πυκνές φυτεύσεις με κακό αερισμό. Sclerotinia sclerotiorum (λευκή σήψη): παράγει πυκνό, καθαρά ΛΕΥΚΟ βαμβακώδες μυκήλιο που μοιάζει με υγρό βαμβάκι — ποτέ γκρι και ποτέ σκονισμένο, συνήθως στη βάση του στελέχους ή στον λαιμό. Το καθοριστικό σημάδι είναι μεγάλα, σκληρά, ακανόνιστα ΜΑΥΡΑ σκληρώτια (σαν περιττώματα ποντικιού, 2-10 mm) που σχηματίζονται πάνω και ΜΕΣΑ στο κούφιο στέλεχος· κόψτε το στέλεχος για έλεγχο. Ο ιστός σαπίζει σε μαλακό, ξεθωριασμένο, υδαρή πολτό και το στέλεχος καταρρέει απότομα.

• σήψη λαιμού κράμβης

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Ο Leptosphaeria maculans (έλκος βλαστού/phoma) εμφανίζει ξηρά, βυθισμένα γκριζοκαφέ έλκη στη βάση του βλαστού κοντά στο έδαφος, με ομόκεντρη σκούρανση και μικροσκοπικά μαύρα πυκνίδια σαν κεφαλή καρφίτσας μέσα στην αλλοίωση· κόβοντας τον βλαστό, ο εσωτερικός ξυλώδης ιστός είναι μαυρισμένος. Ο Sclerotinia sclerotiorum (σκληρωτινίαση/λευκή σήψη) εμφανίζεται ψηλότερα κατά την άνθηση, ως μαλακές, υδαρείς, λευκές ξεθωριασμένες αλλοιώσεις καλυμμένες με χνουδωτό βαμβακερό μυκήλιο, και ανοίγοντας τον βλαστό αποκαλύπτονται σκληρά μαύρα σκληρώτια (στο μέγεθος σπόρων ελαιοκράμβης ή μεγαλύτερα) μέσα στην εντεριώνη. Τα πυκνίδια και η μαύρη ξυλώδης βάση δείχνουν phoma· η λευκή βαμβακερή ανάπτυξη με εσωτερικά μαύρα σκληρώτια είναι διαγνωστική για τη σκληρωτινίαση.

• ωίδιο των κολοκυνθοειδών

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Ο Podosphaera xanthii (ωίδιο των κολοκυνθοειδών) εμφανίζεται ως ξηρές, αλευρώδεις, λευκές έως γκρίζες σκόνες κυρίως στην πάνω και κάτω επιφάνεια των φύλλων και στους μίσχους· η επικάλυψη είναι επιφανειακή, σκουπίζεται εύκολα με το δάχτυλο και ο ιστός από κάτω παραμένει αρχικά σφριγηλός πριν κιτρινίσει και ξεραθεί. Αντίθετα, ο Sclerotinia sclerotiorum (λευκή σήψη) σχηματίζει πυκνό, υγρό, βαμβακώδες αφράτο λευκό μυκήλιο σε βλαστούς, στον λαιμό, στους καρπούς και κοντά στο έδαφος, με μαλακή, υδαρή σήψη. Το πιο αξιόπιστο σημάδι είναι ότι ο Sclerotinia σχηματίζει σκληρά, ακανόνιστα μαύρα σκληρώτια (σαν περιττώματα ποντικιού) μέσα ή κάτω από το λευκό βαμβάκι, κάτι που το ωίδιο ποτέ δεν κάνει. Ξηρή σκόνη στα φύλλα σημαίνει ωίδιο· γλοιώδες βαμβάκι σε βλαστό που καταρρέει με μαύρους όγκους σημαίνει λευκή σήψη.

• κομμίωση του βλαστού / μαύρη σήψη των κολοκυνθοειδών

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Ο Didymella bryoniae (κομμιώδης τήξη βλαστού) εμφανίζει καστανο-μπεζ κηλίδες σε βλαστούς, φύλλα και λαιμό, με χαρακτηριστική κεχριμπαρένια έως κοκκινοκάστανη κομμιώδη έκκριση που αναβλύζει από σχισμένα έλκη του βλαστού· παρατηρήστε προσεκτικά μικροσκοπικές μαύρες κουκκίδες (πυκνίδια) μέσα στον νεκρό ιστό, καθώς και καστανές κηλίδες σχήματος V που προχωρούν προς τα μέσα από το χείλος του φύλλου. Ο Sclerotinia sclerotiorum (λευκή σήψη) προκαλεί μαλακή, υδαρή σήψη καλυμμένη από πυκνό λευκό βαμβακώδες μυκήλιο, σαν βαμβάκι, στη βάση του βλαστού, στους καρπούς ή στον λαιμό· το αποφασιστικό σημάδι είναι ο σχηματισμός σκληρών, ακανόνιστων μαύρων σωμάτων αντοχής (σκληρώτια) στο μέγεθος περιττωμάτων ποντικού, πάνω ή μέσα στον σάπιο, κούφιο βλαστό. Το κεχριμπαρένιο κόμμι μαζί με τις μαύρες κουκκίδες δείχνουν Didymella, ενώ το χνουδωτό λευκό βαμβάκι μαζί με σκληρά μαύρα σβώλια δείχνουν Sclerotinia.

• βερτισίλλιο της ελιάς

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Ο Sclerotinia sclerotiorum προκαλεί μαλακή, υδαρή σήψη στον λαιμό και στη βάση του βλαστού της αγκινάρας, καλυμμένη με πυκνό λευκό βαμβακώδες (χνουδωτό) μυκήλιο· μέσα στον κούφιο βλαστό και πάνω στον σηπόμενο λαιμό βρίσκει κανείς σκληρά μαύρα σκληρώτια στο μέγεθος μικρών σπόρων ή μπιζελιών. Τα προσβεβλημένα φυτά μαραίνονται απότομα και ο κάτω βλαστός ξεθωριάζει και ξεφτίζει. Ευνοείται από δροσερές, υγρές συνθήκες και πυκνή βλάστηση. Ο Verticillium dahliae προκαλεί πιο αργή, προοδευτική αγγειακή μάρανση: τα κάτω και εξωτερικά φύλλα εμφανίζουν σφηνοειδή μεσονεύρια και περιθωριακή κίτρινη χρώση που γίνεται καφέ, συχνά στη μία πλευρά του φυτού, χωρίς επιφανειακή μούχλα. Κόβοντας τον βλαστό ή τον λαιμό κατά μήκος, αποκαλύπτεται καφέ γράμμωση στον εσωτερικό αγγειακό δακτύλιο· δεν υπάρχει λευκό χνούδι, μόνο μικροσκοπικά μικροσκληρώτια στον νεκρό ιστό.

• ωίδιο (καλλωπιστικών)

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Το Golovinomyces sp. (ωίδιο) εμφανίζει μια ξηρή, σκονισμένη, λευκή έως γκριζωπή πουδραρισμένη επικάλυψη που κάθεται πάνω στην άνω επιφάνεια των φύλλων, στα στελέχη και στους ανθοφόρους οφθαλμούς και σκουπίζεται με το δάχτυλο, αφήνοντας τον πράσινο ιστό από κάτω ανέπαφο· εξαπλώνεται σε ζεστές, ξηρές και πυκνοφυτεμένες συνθήκες και σπάνια σκοτώνει το φυτό. Αντίθετα, το Sclerotinia sclerotiorum (λευκή σήψη) παράγει ένα πυκνό, βαμβακερό, υγρόμορφο λευκό μυκήλιο που συγκεντρώνεται στη βάση του στελέχους και σε ιστό που ήδη μαλακώνει, συνοδευόμενο από υδαρείς καστανές κηλίδες, ξαφνικό μαρασμό και κατάρρευση του στελέχους. Το καθοριστικό σημάδι βρίσκεται μέσα ή πάνω στο σαπισμένο στέλεχος: το Sclerotinia σχηματίζει σκληρά, ακανόνιστα μαύρα σκληρώτια στο μέγεθος περιττωμάτων ποντικιού, κάτι που το ωίδιο ποτέ δεν παράγει. Δροσερές, υγρές, βρεγμένες συνθήκες και μια γλοιώδης μαλακή σήψη δείχνουν Sclerotinia, όχι ωίδιο.

• βακτηριακή κηλίδωση

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Το Pseudomonas syringae pv. syringae (βακτηριακό κάψιμο) στο Δελφίνιο εμφανίζει λιπαρές, υδαρείς σκουρόχρωμες καστανές έως μαύρες ραβδώσεις και γωνιώδεις κηλίδες σε βλαστούς, φύλλα και ανθικά στελέχη· οι κηλίδες παραμένουν γλοιώδεις/υγρές, συχνά με λεπτή κίτρινη άλω στα φύλλα, και μπορεί να εκκρίνουν γαλακτώδες βακτηριακό έκκριμα όταν κοπούν και πιεστούν μέσα σε ποτήρι νερό (νήμα βακτηρίων). ΔΕΝ υπάρχει βαμβακώδης ανάπτυξη ούτε σκληρά μαύρα σωμάτια. Η εξάπλωση είναι ταχύτερη σε δροσερό, υγρό καιρό με βροχή που πιτσιλάει. Το Sclerotinia sclerotiorum (λευκή σήψη / σήψη λαιμού) ξεκινά ως μαλακή, υδαρής καστανή σήψη στη βάση του βλαστού ή στον λαιμό, αλλά γρήγορα παράγει εμφανές αφράτο λευκό βαμβακερό μυκήλιο πάνω στους σαπισμένους ιστούς, και μέσα στον κοίλο βλαστό αλλά και στην επιφάνεια σχηματίζει σκληρά, ακανόνιστα μαύρα σκληρώτια (2-10 mm). Πάνω από τη σήψη ο βλαστός ξεθωριάζει σε ανοιχτό καφέ και γίνεται ξηρός και ξεφτισμένος. Το λευκό χνούδι μαζί με τα μαύρα σκληρώτια είναι αποδεικτικά και ποτέ δεν συνυπάρχουν με Pseudomonas· κόψτε κατά μήκος έναν ύποπτο βλαστό και ψάξτε για τα μαύρα σκληρώτια στο εσωτερικό.

• περονόσπορος μαρουλιού

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Ο Bremia lactucae (περονόσπορος του μαρουλιού) εμφανίζει ωχρές γωνιώδεις κίτρινες κηλίδες στην πάνω επιφάνεια του φύλλου, οριοθετημένες από τα νεύρα, με χνουδωτή λευκή έως γκρι σπορίωση ΜΟΝΟ στην ΚΑΤΩ επιφάνεια ακριβώς κάτω από αυτές τις κηλίδες· παραμένει στα φύλλα και εξαπλώνεται σε δροσερό, υγρό καιρό. Ο Sclerotinia sclerotiorum (σήψη του μαρουλιού / λευκή σήψη) αντίθετα προσβάλλει τον λαιμό και το κάτω στέλεχος στο επίπεδο του εδάφους, προκαλώντας υδαρή μαλακή καστανή σήψη και ξαφνικό μαρασμό ή κατάρρευση ολόκληρης της κεφαλής, καλυμμένη από πυκνό βαμβακώδες λευκό μυκήλιο που αργότερα σχηματίζει σκληρά μαύρα σκληρώτια σαν σπόρους (2-10 mm) μέσα και πάνω στον σάπιο ιστό. Προσέξτε κίτρινες κηλίδες οριοθετημένες από νεύρα με επίστρωση στην κάτω επιφάνεια (Bremia) έναντι βλεννώδους κατάρρευσης στη βάση του φυτού με βαμβακώδη μούχλα και μαύρα σκληρώτια (Sclerotinia).

• φυτόφθορα μηδικής

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Τόσο το Sclerotinia sclerotiorum (σκληρωτινίαση στελέχους και λαιμού) όσο και το Phytophthora medicaginis (ριζοσηψία φυτόφθορας) προκαλούν κατάρρευση του λαιμού της μηδικής κατά κηλίδες, αλλά τα σημάδια διαφέρουν. Το Sclerotinia δείχνει μαλακές, αποχρωματισμένες, υδαρείς βάσεις στελεχών με λευκό βαμβακώδες μυκήλιο και, διαγνωστικά, σκληρά μαύρα σκληρώτια (1-5 mm, σαν περιττώματα ποντικιού) μέσα ή πάνω στον σαπισμένο λαιμό, ευνοούμενο από δροσερό υγρό καιρό άνοιξης/φθινοπώρου. Το Phytophthora medicaginis αντίθετα παράγει υγρή, κιτρινοκαφέ έως κοκκινοκαφέ σήψη ρίζας και λαιμού με καθαρή γραμμή μεταξύ υγιούς και νεκρού ιστού, χωρίς λευκή μούχλα και χωρίς μαύρα σκληρώτια, και συνδέεται με κορεσμένα ή κακώς αποστραγγιζόμενα εδάφη. Σκάψτε και σχίστε τον λαιμό: μαύρα σκληρώτια και λευκή μούχλα σημαίνουν Sclerotinia· καφέ πολτώδης πασσαλώδης ρίζα χωρίς μυκητιακά σώματα σημαίνει Phytophthora.

• φομόψη μάραθου

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Και τα δύο σαπίζουν τον βλαστό του μάραθου με σκούρες κηλίδες, μάρανση και κατάρρευση, και αφήνουν μαύρα σωμάτια στον βλαστό, γι' αυτό μπερδεύονται εύκολα. Το Sclerotinia sclerotiorum δίνει μαλακή, υδαρή, ανοιχτόχρωμη καστανή σήψη καλυμμένη με χνουδωτό, βαμβακερό λευκό μυκήλιο· όταν σχίσετε τον βλαστό βρίσκετε χαλαρά, σκληρά, ακανόνιστα μαύρα σκληρώτια (σαν περιττώματα ποντικιού, 2-10 mm) μέσα στην κοιλότητα της εντεριώνης. Το Phomopsis foeniculi αντιθέτως σχηματίζει ξηρά, βυθισμένα, με έντονα όρια καστανά έλκη στην επιφάνεια του βλαστού, διάστικτα με μικροσκοπικά μαύρα σπυριά (πυκνίδια) σε σειρές, χωρίς λευκό βαμβάκι, και συνήθως προκαλεί επίσης σταθερή καστανή ξηρή σήψη της βάσης του βλαστού και των αποθηκευμένων βολβών. Η υγρή, δροσερή, πυκνή βλάστηση ευνοεί το Sclerotinia· το Phomopsis μεταδίδεται με τον σπόρο και επιβιώνει στα φυτικά υπολείμματα.

• φομόψη ηλίανθου

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Στον ηλίανθο, ο Phomopsis helianthi (Diaporthe helianthi) ξεκινά ως καστανή, σφηνοειδής κηλίδα στην άκρη του φύλλου που κατεβαίνει κατά μήκος του μίσχου προς το στέλεχος, σχηματίζοντας ένα ξηρό, βυθισμένο καστανό-μαύρο έλκος που περιζώνει το στέλεχος· αν σχίσετε το ξηρό στέλεχος, η εντεριώνη παραμένει σταθερή και αποχρωματισμένη, και μικροσκοπικά μαύρα πυκνίδια διάσπαρτα στην επιφάνεια του έλκους (ορατά με φακό χειρός). Αντίθετα, ο Sclerotinia sclerotiorum προκαλεί μια ανοιχτόχρωμη, υδαρή σήψη (στο μέσο ή στη βάση του στελέχους) που γίνεται μαλακή και νερουλή, με χνουδωτό λευκό βαμβακερό μυκήλιο στην επιφάνεια σε υγρό καιρό και, καθοριστικά, σκληρά μαύρα σκληρώτια σε μέγεθος μικρών σπόρων (1-2 mm) μέσα στο κούφιο, αποχρωματισμένο, ξεφτισμένο στέλεχος. Γρήγορος κανόνας: ξηρό βυθισμένο έλκος με μαύρες κουκκίδες και αφετηρία την άκρη του φύλλου = Phomopsis· μαλακή υδαρή σήψη με λευκό βαμβάκι και μαύρα σποροειδή σκληρώτια μέσα = Sclerotinia.

• Ωίδιο της παστινάκης

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Τόσο το Erysiphe heraclei (ωίδιο) όσο και το Sclerotinia sclerotiorum (λευκή σήψη / βαμβακώδης σήψη) μπορούν να εμφανίσουν λευκωπή ανάπτυξη στον γλυκάνισο, αλλά ξεχωρίζουν εύκολα. Το ωίδιο είναι ένα ΞΗΡΟ, σκονισμένο, επιφανειακό, αλευρώδες στρώμα πάνω σε κατά τα άλλα σφιχτά φύλλα και στελέχη· σκουπίζεται με το δάχτυλο και ο ιστός από κάτω μένει ανέπαφος. Το Sclerotinia είναι μια ΥΓΡΗ, πυκνή, βαμβακώδης λευκή μούχλα στη βάση του στελέχους, στον λαιμό ή σε καταρρευσμένα στελέχη, που συνοδεύεται από μαλακή υδαρή σήψη και — το αποφασιστικό στοιχείο — σκληρά μαύρα συσσωματώματα στο μέγεθος περιττωμάτων ποντικιού (σκληρώτια) που σχηματίζονται μέσα ή πάνω στον σαπισμένο ιστό. Αν το φυτό μαραίνεται και σαπίζει με βαμβακώδη μούχλα και μαύρα σώματα, πρόκειται για Sclerotinia, όχι για ωίδιο.