ευρωπαϊκή φαιά σήψη

Συμπτώματα

Ξαφνική καστανή κατάρρευση των ταξιανθιών κατά ή αμέσως μετά την άνθηση, νεκρά ανθοφόρα κλαδίσκια κρέμονται στα κλαδιά παράγοντας γκριζωπές μάζες σπορίων, έλκη στα κλαδιά εκκρίνουν κεχριμπαρένιο κόμμι κάτω από τα νεκρά άνθη, ξήρανση κλάδων σε έντονες προσβολές, θερινή σήψη καρπών πανομοιότυπη με του M. fructicola.

Συχνά συγχέεται με

• αμερικανική φαιά σήψη

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Και τα δύο προκαλούν καστανή σήψη. Monilinia laxa: κυρίαρχο στην Ευρώπη, κυρίως ανθόπληξη και τήξη κλαδίσκων νωρίς στην εποχή, καστανά καταρρευσμένα άνθη και βλαστοί με έλκη. Monilinia fructicola: ένα πιο επιθετικό, ταχέως εξαπλούμενο είδος που προκαλεί γρήγορη σήψη του καρπού με ομόκεντρους δακτυλίους γκρι-μπεζ θυσάνων σπορίων (μαξιλάρια σπορίων)· είναι πλέον ευρέως εγκατεστημένο σε όλη τη νότια Ευρώπη και ΔΕΝ είναι επιβλαβής οργανισμός καραντίνας ή υποχρεωτικής γνωστοποίησης της Ένωσης (βρίσκεται ΜΟΝΟ στον συμβουλευτικό κατάλογο EPPO A2, δεν ρυθμίζεται βάσει του EU 2019/2072), οπότε δεν απαιτείται επίσημη αναφορά — αντιμετωπίστε το όπως οποιαδήποτε καστανή σήψη με υγιεινή, αφαίρεση μουμιοποιημένων καρπών και ελκών, και προστατευτικά/θεραπευτικά μυκητοκτόνα.

• μονιλίωση καρπών
• κορύνεο πυρηνόκαρπων

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Stigmina carpophila (κορύνεο/τρύπες σκάγια): πρώτα στα φύλλα και στους βλαστούς μικρές στρογγυλές κοκκινοϊώδεις έως καφέ κηλίδες, 2-5 mm, με αχνό πορφυρό-κόκκινο φωτοστέφανο· τα νεκρά κέντρα ξεραίνονται, πέφτουν και αφήνουν καθαρές στρογγυλές τρύπες ('σκάγια') από όπου περνά το φως. Στους βλαστούς μικρά σκούρα βυθισμένα έλκη γύρω από τους οφθαλμούς, συχνά με σταγόνα κόμμεος σαν βερνίκι, και οι οφθαλμοί μαυρίζουν και δεν εκπτύσσονται. Monilinia laxa (φαιά σήψη/τήξη ανθέων): η ζημιά ξεκινά από τα άνθη — πέταλα και ολόκληρα άνθη γίνονται ανοιχτοκαφέ, καταρρέουν και μένουν μαραμένα κολλημένα στον βραχύκλαδο αντί να πέσουν, και σε υγρό καιρό καλύπτονται με γκρι-μπεζ βελούδινα συσσωματώματα σπορίων. Από το νεκρό άνθος ο μύκητας περνά στον βλαστό και νεκρώνει την κορυφή σε μαραμένο αγκιστρωτό σχήμα 'γκλίτσας' με ελλειπτικό κομμεορροϊκό έλκος στη βάση· τα φύλλα στον νεκρό βλαστό μαραίνονται αλλά παραμένουν, χωρίς καθαρές τρύπες.

• βακτηριακό έλκος κερασιάς

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Το Pseudomonas syringae pv. morsprunorum (βακτηριακό έλκος) εμφανίζει τα έλκη ως βυθισμένες, σκούρες, επίπεδες κηλίδες στη βάση των οφθαλμών και στους κλαδίσκους/κλάδους, από όπου εκρέει διαυγές έως κεχριμπαρένιο κόμμι· τα φύλλα αποκτούν γωνιώδεις καστανές κηλίδες που πέφτουν αφήνοντας μοτίβο 'τρυπημένο από σκάγια', ενώ οι νεκροί οφθαλμοί και τα βλαστάρια καρπού γίνονται καστανά χωρίς καμία χνουδωτή ανάπτυξη. Η Monilinia laxa (φαιά σήψη ανθέων) νεκρώνει τα άνθη και το πίσω τους βλαστάρι και, σε υγρό καιρό, παράγει εμφανείς θυσάνους γκριζοκαστανών, πουδραρισμένων σπορίων πάνω στα νεκρά άνθη και στη βάση των προσβεβλημένων κλαδίσκων. Το κρίσιμο γνώρισμα είναι η μάζα σπορίων: η Monilinia καλύπτει το νεκρό άνθος με γκρίζα, χνουδωτή μούχλα, ενώ το Pseudomonas αφήνει καθαρό, ξηρό νεκρό ιστό και κόμμι που στάζει. Το βακτηριακό έλκος είναι χειρότερο μετά από κρύες, βροχερές ανοιξιάτικες περιόδους και ζημιά από παγετό· η φαιά σήψη επιδεινώνεται με ζεστές, υγρές συνθήκες κατά την άνθηση.

• εγκαυματική νόσος αμυγδαλιάς

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Ο Xylella fastidiosa subsp. multiplex προκαλεί το έγκαυμα των φύλλων της αμυγδαλιάς: τα φύλλα εμφανίζουν νεκρωτικά περιθώρια και άκρα με μια χαρακτηριστική χλωρωτική κίτρινη ζώνη που χωρίζει το νεκρό καστανό όριο από το ακόμη πράσινο εσωτερικό· το έγκαυμα είναι ομοιόμορφο σε πολλά φύλλα ενός κλάδου, αναπτύσσεται αργά κατά το καλοκαίρι και εξελίσσεται σε ξήρανση ολόκληρων κλάδων και χρόνια παρακμή, χωρίς εκροή κόμμεος ή προσβολή ανθέων. Αντίθετα, ο Monilinia laxa (φαιά σήψη / τήξη ανθέων) σκοτώνει πρώτα τα άνθη και τις ανθοταξίες, προκαλώντας απότομη καστανή κατάρρευση των ανθέων, έλκη στους βλαστούς με εκροή κεχριμπαρένιου κόμμεος και αγκιστροειδή ξήρανση των κορυφών των βλαστών με φύλλα που μαραίνονται και παραμένουν προσκολλημένα· αναζητήστε σταχτοκίτρινες μυκητιακές συσσωρεύσεις (σποροδόχια) στα προσβεβλημένα άνθη και μουμιοποιημένους καρπούς. Κλειδί: έγκαυμα φύλλων με κίτρινη ζώνη χωρίς κόμμι υποδηλώνει Xylella· έλκη με κόμμι, προσβεβλημένα άνθη και σταχτιά σποροδόχια υποδηλώνουν Monilinia.

• ανάρσια
• μακρόκερο σκαθάρι με κόκκινο λαιμό (Aromia bungii)

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Το Aromia bungii (μακρόκερος κάνθαρος με κόκκινο αυχένα) είναι ξυλοφάγος καραντίνας κάνθαρος: ψάξτε στον ΚΟΡΜΟ και στους χοντρούς σκελετικούς κλάδους για στρογγυλές έως ωοειδείς οπές εξόδου (~6-10 mm), σωρούς από χονδρό ανοιχτόχρωμο πριονίδι στη βάση και στις σχισμές του φλοιού, και κόμμι που ρέει απευθείας από τις στοές στο παλιό ξύλο. Το Monilinia laxa (φαιά σήψη / τήξη ανθέων) είναι μύκητας: σκοτώνει ΑΝΘΗ και νεαρά κλαδιά, αφήνοντας βυθισμένα έλκη κλάδων με κεχριμπαρένιο κόμμι στο όριο του έλκους και θυσάνους γκριζοκαφέ σκόνης σπορίων πάνω σε προσβεβλημένα άνθη και βλαστούς μετά από υγρό, δροσερό ανοιξιάτικο καιρό. Καθοριστικό σημάδι: ορατές οπές με ξηρό πριονίδι σημαίνουν τον κάνθαρο· γκρίζα σπορίωση μύκητα σε νεκρά άνθη και λεπτά κλαδιά χωρίς οπές σημαίνει φαιά σήψη. Το Aromia bungii είναι οργανισμός καραντίνας της ΕΕ (Καν. 2019/2072 Παράρτημα II) — αν δείτε οπές εξόδου και πριονίδι, αναφέρετέ το αμέσως στον εθνικό οργανισμό φυτοπροστασίας (NPPO) και μην μετακινείτε ούτε να καίτε μόνοι σας το ξύλο.

• βακτηριακή κηλίδωση πυρηνόκαρπων

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Το Xanthomonas arboricola pv. pruni (βακτηριακή κηλίδωση) εμφανίζει μικρές, γωνιώδεις κηλίδες στα φύλλα, αρχικά υδαρείς και έπειτα νεκρωτικές-σκούρες, που συχνά αποκολλώνται αφήνοντας εικόνα 'τρυπήματος από σκάγια'· στους καρπούς δημιουργεί ρηχά, σκούρα, βυθισμένα βοθρία με σχισμές αλλά ποτέ χνουδωτή ανάπτυξη, και στα κλαδιά σκούρα, ελαφρώς εξέχοντα έλκη. Οι αλλοιώσεις παραμένουν ξηρές χωρίς φλύκταινες. Αντίθετα, το Monilinia laxa (φαιά σήψη / τήξη ανθέων) προκαλεί ταχέως εξαπλούμενη μαλακή καστανή σήψη του καρπού που, σε υγρό καιρό, εκρήγνυται με ανοιχτόχρωμα έως δερματόχρωμα μαξιλαρωτά συσσωματώματα σπορίων σε ομόκεντρους δακτυλίους· τα προσβεβλημένα άνθη και οι κορυφές των βλαστών γίνονται καστανά και μαραίνονται, συχνά με κεχριμπαρένιο κόμμι. Κλειδί: οποιαδήποτε σκονώδης/χνουδωτή ανοιχτοκαστανή σποριοποίηση ή μαλακή μουμιοποιημένη σήψη σημαίνει Monilinia, ενώ ξηρές βυθισμένες τρύπες και γωνιώδεις κηλίδες φύλλων χωρίς σποριοποίηση δείχνουν Xanthomonas.

• μύγα της κερασιάς

  Πώς να τα ξεχωρίσετε: Ο Monilinia laxa (καστανή σήψη) και ο Rhagoletis cerasi (μύγα της κερασιάς) χαλούν και οι δύο τα κεράσια πάνω στο δέντρο, αλλά η αιτία φαίνεται με προσεκτική εξέταση. Η καστανή σήψη κάνει όλο το φρούτο μαλακό, ανοιχτόχρωμο καστανό και πολτώδες και το ξεραίνει σε σκληρή, ρυτιδωμένη γκριζόμαυρη μούμια που συχνά κρέμεται στο κλαδί όλο τον χειμώνα· στην επιφάνεια που σαπίζει ψάξτε για ανάγλυφους μπεζ-γκρι ομόκεντρους δακτυλίους από σκονισμένα συσσωματώματα σπορίων, και την άνοιξη μαραμένα, αγκιστροειδώς λυγισμένα ανθοφόρα κλαδάκια με κομμίωση. Η μύγα της κερασιάς αφήνει ένα μικρό σκούρο τσίμπημα ωοτοκίας στη φλούδα· κόψτε το φρούτο και θα βρείτε μία λευκή σκώληκα χωρίς πόδια (έως 6 mm) και μια καστανή, μαλακή, υδαρή στοά με περιττώματα γύρω από το κουκούτσι, χωρίς δακτυλίους σπορίων στην επιφάνεια. Σκώληκας μέσα σημαίνει μύγα· σκονισμένα γκρι μαξιλαράκια σπορίων στη φλούδα και ξερή μούμια σημαίνουν τον μύκητα, και το τσίμπημα της μύγας γίνεται συχνά η πύλη εισόδου για την καστανή σήψη.